مفاهیم فیزیک از دیدگاه دانشمندان ایرانی قدیم

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف

2 مربی گروه فیزیک دانشگاه کردستان

3 مربی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرکز

4 کارشناس دفتر برنامه ریزی و تألیف کتب درسی، وزارت آموزش و پرورش

چکیده

ت تاریخ مفاهیم فیزیک بررسی طبیعت و پدیده‌های طبیعی است. در این مقاله دیدگاههای چندین نفر از دانشمندان قدیمی ایرانی، که در طول سده‌های متمادی در خطه جغرافیایی به ایرا‌ن‌زمین منسوب به پژوهشهای وسیعی دست زده و مطالب بسیاری نوشته‌اند، در بارة مفاهیمی مانند ماده، مکان، زمان، حرکت، نور (شامل توجه به ابزار اپتیکی و پدیده‌های بازتاب و شکست نور، رنگین‌کمان و ... )، و موضوعاتی مانند نجوم و اخترشناسی (شامل ساخت اسطرلاب، زیج‌شناسی، رصدخانه و .... )، تقویم و گاهشماری، صوت و موسیقی، اندازه‌گیری (نظیر زمان‌سنجی، وزن و ترازو، چگالی، و ....)، زلزله، هوا (تشکیل باران و برف، رعد و برق، صاعقه و ...) و مغناطیس ارائه شده است. این مفاهیم و موضوعات صرفاً از دیدگاه فیزیک امروز و طبیعیات عصر قدیم نقل شده است. این در حالی است که دانشمندان ایرانی آن عصر عمدتاً فیلسوف بوده‌ و مفاهیم یادشده را در بسیاری از موارد با دیدگاه فلسفه و از منظر یک فیلسوف مطرح کرده‌اند. امید است که توانسته باشیم نقش فرهنگ و تمدن قدیم ایران‌زمین را در فیزیک و طبیعیات تا حدودی برای دانش‌پژوهان کشورمان روشن کرده باشیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Physics concepts from ancient Iranian scholars' viewpoints

نویسندگان [English]

  • Mohammad Akhavan 1
  • Abdolhasan Bassireh 2
  • Sina Sheibani 3
  • Esfandiar Motamedi 4
1 Professor of Physics, Sharif University of Technology, Tehran, Iran.
2 Instructor, Department of Physics, University of Kurdistan, Kurdistan, Iran.
3 Instructor, Islamic Azad University Central Branch, Tehran, Iran.
4 Institute for Programming and Educational Book Publishing, Minister of Education Curriculum Development Center, Ministry of Education, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The history of physics concepts is the study of nature and natural phenomena. In this paper, the of views of several ancient Iranian scholars and philosophers, who in many centuries have been known for their vast scientific research and outlooks in Iran, will be discussed. These points are matter, space, time, motion, light (with emphasis on optical tools, reflection, refraction, rainbow, …), and subjects such as astrology and astronomy (study of astrolabe and observatory, …), calendar and chronology, music and sound, science of measurement (time, weight and scale, density, …) earthquake, weather (rain, snow, lightening, …) and magnetism. These studies are purely described through today’s physics and natural studies of the older days. One should bear in mind that their views were more of a philosophical approach rather than purely scientific. We hope to shed a light on the influence of ancient Iranian scholars on physics and natural studies for our contemporary scientists.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Physics Concepts
  • Natural Phenomenon
  • Ancient Iranian Scientists