تحلیل لایه ای بازگشت نخبگان خارج از کشور به چرخه خدمت جامعه: مطالعه موردی ایران

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه مطالعات آینده نگر، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

2 عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی همدان

10.22047/ijee.2019.169492.1619

چکیده

گذار جامعۀ ایرانی از وضعیت کنونی به وضعیت پیشرفته یکی از آینده‌های مطلوب مورد اجماع نظر اندیشمندان، فرهیختگان و دولتمردان در ایران است. صرف نظر از دقیق‌سازی مفهوم «پیشرفته» شکل دیگری از اجماع نظر، دست کم در لایۀ عینی و خودآگاه میان اعضای جامعۀ علمی، سیاست‌مردان و نخبگان جامعه وجود دارد که استفاده از توانمندی متخصصان و تلاش برای بازگشت نخبگان به چرخه خدمت به جامعه یکی از پیشران‌های اصلی دستیابی به آیندۀ مطلوب کشور است. در این اثر تلاش شد به این پرسش‌ها پاسخ داده شود: وضعیت خروج نخبگان، افراد ماهر و آموزش دیده از چرخۀ خدمت به جامعۀ ایران چگونه است؟ و این وضعیت تابع کدام عوامل است؟. به منظور پاسخ به پرسش‌های مذکور از روش‌ بررسی اسنادی، پانل خبرگان، تحلیل تجربۀ زیسته و تحلیل تجربه کشورهای منتخب استفاده شد و سپس عوامل شناسایی شده با استفاده از روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها ساختاربندی شد و نقش عوامل ناملموس، انگیزه‌های روانی، ذهنی و اسطوره‌هایی که در ناخودآگاه ذهن افراد وجود دارد و آن‌ها را به خروج از چرخۀ خدمت به جامعه سوق می‌دهد، در کنار نقش عوامل ملموس به صورت همزمان لحاظ شده شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Causal layered analysis of breain drain in Iran

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hoseini Moghadam 1
  • Hassan Bashiri 2
1 Foresight Department, Institute for Social and Cultural Studies (ISCS)
2 Faculty Memember, Head of Department
چکیده [English]

Human capital is one of the most important driving forces behind development. Globalization facilitates the mobilization of individuals expert in their respective fields around the globe. This trend has two dimensions, both threats and opportunities: the threat of losing such valuable human assets and the opportunity of acquiring them are respectively called “brain drain” and “brain gain.” This paper explores this trend as it has manifested in Iranian society. The principal question here is whether or not Iranians residing in Iran and abroad are contributing to the growth of their home country. The conventional view conceives of the emigration of citizens from their countries of origin as necessarily depriving their home countries of their services. The proposed methodology for answering this question is causal layered analysis (CLA). According to this methodology, there exist different factors that are conducive to brain drain, which can be categorized as either tangible or non-tangible.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Brain Drain
  • Brain gain
  • Futures Studies
  • globalization
  • Causal layered analysis