فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایرانفصلنامه آموزش مهندسی ایران1607-23162810920260522RETHINKING THE DURATION OF THE ENGINEERING BACHELOR’S DEGREE IN IRAN: SOLUTIONS, CONSIDERATIONS, AND POLICY REQUIREMENTSبازاندیشی سنوات دورۀ کارشناسی مهندسی در ایران: راه کارها، ملاحظات و الزامات سیاستی12723772210.22047/ijee.2025.563615.2228FAفرهادابراهیم آبادیایران- تهران - موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی- گروه نوآوری آموزشی و درسی0000-0001-5905-8205وحیدتقی خانیایران- تهران -دانشگاه صنعتی شریف- دانشکده مهندسی شیمی و نفت- دبیر انجمن مهندسی شیمی ایران0000-0001-8987-4318جعفرتوفیقیایران- تهران - دانشگاه تربیت مدرس- دانشکده مهندسی شیمیJournal Article20251202The reconsideration of the duration of engineering bachelor’s degree has recently been placed on the agenda of MSRT in Iran. This applied study aimed to identify solutions, considerations, and requirements by adopting a qualitative approach. Data were collected through document analysis and expert panels, and analyzed using thematic analysis. Participants included higher education experts selected through a snowball sampling method. Findings revealed that, in developed countries, a structured diversity of academic degrees with distinct functions ensures closer alignment between higher education and labor market needs. Results further indicated that offering three types of engineering bachelor’s degrees- namely, the standard 4-year academic degree in universities, and 3-year applied and vocational degrees in Iran’s skill-oriented institutions would allow curricula to be more effectively tailored to professional and academic pathways. Diversification at the associate, master’s, and doctoral degrees also emerged as feasible options. However, the establishment of a National Qualifications Framework for Higher Education in Iran is considered a strategic necessity to systematize this diversity. The study concludes that the internationally recognized standard duration of a full engineering bachelor’s degree is four years (120–125 credits), and reducing this duration would conflict with global regulations.در حال حاضر، بازنگری طول دورۀ کارشناسی در دستور کار وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری قرار گرفته است. این مطالعۀ کاربردی با هدف شناسایی راه حل ها، ملاحظات و الزامات مرتبط، با رویکرد کیفی انجام شده است. داده ها از طریق تحلیل اسنادی و نشست های تخصصی گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون، تحلیل شده اند. شرکت کنندگان شامل صاحبنظران آموزش عالی بودند که با روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. یافته ها نشان داد در کشورهای توسعه یافته، تنوع ساختارمندی از مدارک دانشگاهی با کارکردهای متمایز و با هدف افزایش همراستایی آموزش عالی و نیازهای بازار کار وجود دارد. نتایج همچنین نشان داد ارائۀ سه نوع درجۀ لیسانس، یعنی درجۀ لیسانس دانشگاهی چهارساله در دانشگاه ها، و درجههای لیسانس سه سالۀ کاربردی و حرفه محور در دانشگاه های مهارتی، امکان انطباق بهتر برنامه های درسی با مسیرهای حرفه ای و دانشگاهی را فراهم می سازد. تنوع بخشی در مقاطع کاردانی، کارشناسی ارشد و دکتری نیز به عنوان گزینه های قابل اجرا مطرح شد؛ بااین حال، ایجاد «چارچوب مدارک تحصیلی آموزش عالی ایران» یک ضرورت راهبردی برای نظام مند کردن این تنوع شمرده می شود. این مطالعه درنهایت نتیجه گیری میکند که سنوات استاندارد بین المللی درجۀ لیسانس مهندسی دانشگاهی، چهار سال (۱۲۰ تا ۱۲۵ واحد درسی) است و کاهش آن با مقررات جهانی در تضاد خواهد بودhttps://ijee.ias.ac.ir/article_237722_bd7db7768f738221388ba3f0f504ea33.pdfفرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایرانفصلنامه آموزش مهندسی ایران1607-23162810920260522DESIGNING A RETENTION MODEL FOR ENGINEERING GRADUATES OF UNIVERSITIE AND HIGHEREDUCATION INSTITUTIONSطراحی الگوی نگهداشت دانش آموختگان مهندسی دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی295223772110.22047/ijee.2025.553552.2217FAزهراصنعتیگروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران0009-0009-4757-3256محمدحسنیگروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایرانرضافتحیاستادیار پژوهشگاه مواد و انرژی، کرج، ایرانJournal Article20251016Considering the increasing trend of engineering graduate attrition in recent years, the present study aimed to design a retention model for engineering graduates in universities and higher education institutions. This qualitative research was conducted with a data-based theorizing approach and with the participation of 30 professors, experts, and managers in the field of engineering, who were selected through purposive sampling. Data were collected through semi-structured and in-depth interviews and analysed using qualitative content analysis in three stages of open, axial, and selective coding in MAXQDA 20 software. From a total of 805 initial codes, 32 concepts were extracted by merging similar concepts and organized within the framework of the paradigmatic model of grounded theory. The results of the research show that the phenomenon of engineering graduate retention is influenced by a set of causal conditions, contextual conditions, and intervening conditions and it is realized through strategies such as empowering knowledge-based companies, leadership and management in the industry, innovative development, optimizing employment or career paths, reforming the educational system, and creating a social and cultural platform. The consequences of this model include scientific transformation and innovation, economic and industrial development, and the preservation and development of capital.باتوجه به روند روبه افزایش خروج دانش آموختگان مهندسی در سال های اخیر، پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی نگهداشت دانش آموختگان مهندسی در دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی انجام شد. این پژوهش از نوع کیفی با رویکرد نظریه پردازی دادهبنیاد و با مشارکت ۳۰ نفر از استادان، متخصصان و مدیران حوزۀ مهندسی صورت گرفت که ازطریق نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها ازطریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و عمیق گردآوری شد و با روش تحلیل محتوای کیفی طی 3 مرحلۀ کدگذاری باز، محوری و گزینشی در نرمافزار MAXQDA 20 تحلیل شد. از مجموع ۸۰۵ کد اولیه، ۳۲ مفهوم با ادغام مفاهیم مشابه استخراج و در چارچوب مدل اَبَرانگارهای نظریۀ داده بنیاد سازماندهی شد. نتایج پژوهش نشان میدهد که پدیدۀ نگهداشت دانش آموختگان مهندسی تحت تأثیر مجموع های از شرایط علّی، شرایط زمینه ای و شرایط مداخله گر شکل می گیرد و ازطریق راهبردهایی چون توانمندسازی شرکت های دانشبنیان، رهبری و مدیریت در صنعت، توسعۀ نوآورانه، بهینه سازی اشتغال یا مسیر شغلی، اصلاح نظام آموزشی، بسترسازی اجتماعی و فرهنگی تحقق می یابد. پیامدهای این الگو شامل تحول علمی و نوآوری، توسعۀ اقتصادی و صنعتی، حفظ و توسعۀ سرمایه هاست. بر این اساس، نظریه ای جدید و برخاسته از داده های مصاحبۀ کیفی برای نگهداشت دانش آموختگان مهندسی ارائه شد.https://ijee.ias.ac.ir/article_237721_81605c53ad082a5ffc8d8f1d09d049e7.pdfفرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایرانفصلنامه آموزش مهندسی ایران1607-23162810920260522RENEWING ENGINEERING CURRICULA WITH AN EDUCATION FOR SUSTAINABLE DEVELOPMENT APPROACH: A META-SYNTHESISنوسازی برنامۀ درسی مهندسی با رویکرد آموزش برای توسعۀ پایدار: یک مطالعۀ فراترکیب537924294310.22047/ijee.2026.574771.2239FAمهدیمحمدیدانشگاه شیراز0000-0002-0121-5092فرزانهدیمه کار حقیقیمیدان ارم دانشگاه شیراز0009-0006-1749-0351Journal Article20260209The present study aims to design a curriculum renewal model for engineering education based on the principles of Education for Sustainable Development (ESD). This applied research employs a synthesis-based approach and a qualitative meta-synthesis methodology, which goes beyond summarizing findings by integrating and deeply interpreting data to provide a comprehensive understanding of the research topic. Data were analyzed using qualitative content analysis. The findings indicated that, at the data synthesis stage, three axial codes ”the effective competencies of faculty members, foundational capabilities of engineering students, and the university’s fundamental and institutional capacities” serve as antecedents for curriculum renewal grounded in ESD. Key processes of renewal included redefining philosophical orientation and goal-setting, designing and redesigning structural and content elements, transforming teaching–learning strategies, implementation, monitoring, revision, and institutionalization. Outcomes were categorized at three levels: individual and educational, organizational and social, and environmental and economic. Overall, the results suggest that integrating ESD into engineering education is no longer optional but a global imperative. This integration enables universities to align with the United Nations’ Sustainable Development Goals, ensures the preparation of future engineers, and equips them to address the complex social, environmental, and technological challenges of the twenty-first century.هدف مطالعۀ حاضر طراحی مدل نوسازی برنامۀ درسی آموزش مهندسی براساس اصول آموزش برای توسعۀ پایدار است. این پژوهش از نوع کاربردی و در زمرۀ پژوهش های با رویکرد سنتزپژوهی و از نوع فراترکیب کیفی است. این روش فراتر از خلاصه سازی یافته هاست و با ترکیب و تفسیر عمیق دادهها، تصویری کلی و جامع از موضوع پژوهش ارائه میدهد. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی صورت پذیرفت. یافته های پژوهش نشان داد که در مرحلۀ ترکیب داده ها، سه کد محوری شامل شایستگی های مؤثر اعضای هیئت علمی، توانمندی های پایۀ دانشجویان مهندسی و ظرفیت های بنیادی و نهادی دانشگاه، پیشایندهای نوسازی برنامۀ درسی براساس آموزش برای توسعۀ پایدار را شکل می دهد. همچنین بازتعریف جهت گیری فلسفی و هدف گذاری، طراحی و بازطراحی ساختار و محتوا، تحول در راهبردهای یاددهی ـ یادگیری، اجرا، پایش، اصلاح و نهادینه سازی به عنوان فرایندهای این نوسازی شناسایی شد. پیامدها نیز در سه سطح فردی و آموزشی، سازمانی و اجتماعی و زیست محیطی و اقتصادی طبقه بندی گردید. نتایج نشان می دهد ادغام آموزش برای توسعۀ پایدار در آموزش مهندسی یک الزام جهانی است و دانشگاه ها برای همسویی با اهداف توسعۀ پایدار و آماده سازی مهندسان آینده ناگزیر از حرکت در این مسیر هستند.https://ijee.ias.ac.ir/article_242943_6842c6d5b9372225c4133e948f1cbf7e.pdfفرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایرانفصلنامه آموزش مهندسی ایران1607-23162810920260522DIMENSIONS OF MATHEMATICS DECLINE IN IRAN: A WARNING FOR THE FUTURE OF SCIENCE AND ENGINEERING EDUCATIONابعاد افت ریاضیات در ایران: زنگ خطری برای آیندۀ آموزش علوم و مهندسی8110724072610.22047/ijee.2026.567939.2233FAابوالفضلرفیع پوربخش آموزش ریاضی - دانشکده ریاضی و کامپیوتر- دانشگاه شهید باهنر کرمان0000-0001-8055-0173پویاکریمیبخش آموزش ریاضی، دانشکده ریاضی و کامپیوتر، دانشگاه شهید باهنر کرمانJournal Article20251224The decline in demand for studying mathematics and physics in high school and, subsequently, the decline in demand for studying various engineering and basic science disciplines has become one of the fundamental challenges of the country’s higher education system in recent years. A challenge whose consequences go beyond universities and affect the future of the country’s scientific, technological, and industrial development. The aim of this article is to systematically analyze the dimensions of this phenomenon and explain its educational, social, economic, and structural roots, focusing on the role of mathematics education as the foundation for training engineers and basic science specialists in the country. The present study was conducted with a descriptive-analytical approach and using secondary data, official documents, statistical reports, and critical analysis of previous research. The findings show that the quantitative decline in students choosing mathematics-physics, along with the qualitative decline in mathematics learning based on the results of international tests (TIMES study), negative attitudes towards engineering disciplines, the mismatch of curricula with labor market needs, and the weakening of university-industry ties are key factors in the decline in the tendency towards these disciplines (technical-engineering and basic sciences). The results also indicate that the continuation of this trend, in addition to weakening the foundations of science, technology, engineering, and mathematics education (STEM education or popular education), can lead to a shortage of specialized human resources, a decline in innovation, and a weakening of the foundations of sustainable development. Finally, the article suggests ways out of the current situation by emphasizing rethinking mathematics education, improving the quality of curricula, and providing practical solutions to improve the interaction of the education system with society and industry.کاهش تقاضا برای تحصیل در رشتۀ ریاضی - فیزیک در دبیرستان و کاهش تقاضا برای تحصیل در رشته های مختلف مهندسی و علوم پایه در سالهای اخیر به یکی از چالش های اساسی نظام آموزش عالی کشور تبدیل شده است. چالشی که پیامدهای آن فراتر از دانشگاه ها رفته و آیندۀ توسعۀ علمی، فنّاورانه و صنعتی کشور را تحت تأثیر قرار میدهد. هدف مقالۀ حاضر، تحلیل نظام مند ابعاد این پدیده و تبیین ریشه های آموزشی، اجتماعی، اقتصادی و ساختاری آن با تمرکز بر نقش آموزش ریاضی بهعنوان زیربنای تربیت مهندسان و متخصصان علوم پایه در کشور است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی - تحلیلی و با بهره گیری از دادههای ثانویه، اسناد رسمی، گزارش های آماری و تحلیل انتقادی پژوهش های پیشین انجام شده است. یافته ها نشان میدهد که کاهش کمّی دانش آموزان انتخاب کننده رشتۀ ریاضی - فیزیک در کنار افت کیفی یادگیری ریاضیات، بر اساس نتایج آزمون های بین المللی (مطالعۀ تیمز)، نگرش منفی نسبت به رشته های مهندسی، ناهماهنگی برنامه های درسی با نیازهای بازار کار و تضعیف پیوند دانشگاه با صنعت از عوامل کلیدی کاهش گرایش به این رشته ها (فنی- مهندسی و علوم پایه) به شمار می رود. نتایج همچنین حاکی از آن است که تداوم این روند، افزون بر تضعیف بنیان های آموزش علوم، فنّاوری، مهندسی و ریاضیات (آموزش استم یا آموزش معروف) می تواند به کمبود نیروی انسانی متخصص، افت نوآوری و تضعیف بنیان های توسعۀ پایدار منجر شود. در پایان، مقاله با تأکید بر بازاندیشی در آموزش ریاضی، ارتقای کیفیت برنامه های درسی و ارائۀ راه کارهای عملی برای بهبود تعامل نظام آموزشی با جامعه و صنعت، مسیرهایی برای برونرفت از وضعیت موجود پیشنهاد می کند.https://ijee.ias.ac.ir/article_240726_35315b827e53e568ecfe3d20a6577466.pdfفرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایرانفصلنامه آموزش مهندسی ایران1607-23162810920260522TEACHING COMPLEX CONCEPTS THROUGH A HUMOROUS QUESTION-AND-ANSWER APPROACH: A CASE STUDY IN RENEWABLE ENERGY ENGINEERINGآموزش مفاهیم پیچیده با رویکرد پرسش و پاسخ طنزآمیز: مطالعه موردی در مهندسی انرژی های تجدیدپذیر10912823811610.22047/ijee.2026.549760.2208FAسامانپیرهبابیگروه مهندسی انرژیهای تجدیدپذیر، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانرقیهگوگساز قوچانیگروه مهندسی انرژیهای تجدیدپذیر، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران0000-0003-4989-9136Journal Article20250928Teaching in interdisciplinary fields such as Renewable Energy Engineering faces various challenges, including conceptual complexity and the heterogeneity of students’ academic backgrounds. This study aimed to propose and evaluate a novel instructional method called P.N.P. (Persian acronym for “Simple Question, Key Point, and Humorous Answer”). The P.N.P. approach is based on posing simple, seemingly obvious questions accompanied by humorous answers across three levels of difficulty, with the goals of stimulating curiosity, reducing anxiety, and promoting active classroom interaction. The research employed a quasi-experimental one-group pre-test–post-test design, and the study population consisted of Renewable Energy Engineering students at Shahid Beheshti University. Data were collected using a written test and a multi-construct questionnaire assessing retention, cognition, psychological aspects, interaction, and limitations. Results from implementing this method over seven academic years indicated that P.N.P. led to a statistically significant increase in students’ test scores. Moreover, questionnaire analyses conducted in SPSS 27 showed concurrent improvements in concept retention, cognition, psychological indicators, and instructional interaction. Accordingly, P.N.P. “which integrates humor, multi-level content structuring, and active participation” can be regarded as an indigenous and creative model for enhancing teaching quality in specialized and complex domains.آموزش در رشته های میان رشته ای نظیر مهندسی انرژی های تجدیدپذیر با چالش های گوناگونی مانند پیچیدگی مفاهیم و تنوع پیش زمینه دانشجویان همراه است. پژوهش حاضر با هدف ارائه و ارزیابی یک روش آموزشی نوین موسوم به «پَ.نَ.پَ» انجام شد. روش « پَ.نَ.پَ» مخفف «پرسش ساده، نکته دار، پاسخ طنزآمیز» است؛ این روش بر پایه طرح پرسش های ساده و بدیهی همراه با پاسخ های طنزآمیز در سه سطح دشواری است و برانگیختن کنجکاوی، کاهش اضطراب و ایجاد تعامل فعال را دنبال می کند. روش پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون_پسآزمون تک گروهی بود و جامعه آماری شامل دانشجویان مهندسی انرژی های تجدیدپذیر دانشگاه شهید بهشتی بود. ابزارهای گردآوری داده شامل آزمون کتبی و پرسشنامه چندسازهای (ماندگاری، شناخت، روانشناختی، تعامل و محدودیت) بود. نتایج به کارگیری این روش در طی هفت سال تحصیلی نشان داد روش «پَ.نَ.پَ» موجب افزایش معنادار نمرات دانشجویان شد. همچنین تحلیل پرسشنامه به کمک نرم افزار SPSS 27 نشان داد که این روش موجب بهبود همزمان ماندگاری مفاهیم، شناخت، شاخص های روانشناختی و تعامل آموزشی می شود. بر این اساس، می توان روش «پَ.نَ.پَ» را که طنز، سطح بندی محتوا و مشارکت فعال را در هم می آمیزد، به عنوان الگویی بومی و خلاقانه برای ارتقای کیفیت آموزش در حوزه های تخصصی و پیچیده قلمداد کرد.https://ijee.ias.ac.ir/article_238116_dcbf4d90f5073154bcd9282472ffbc7b.pdfفرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایرانفصلنامه آموزش مهندسی ایران1607-23162810920260522PROVIDING A TECHNOLOGY-BASED TECHNICAL AND ENGINEERING TRAINING MODEL TO ENHANCE THE PROFESSIONAL COMPETENCIES OF OIL AND GAS SERVICE COMPANIESارائۀ مدل آموزش فنی و مهندسی مبتنیبر فنّاوری برای ارتقای شایستگی های حرفه ای شرکت های خدمات دهندۀ نفت و گاز12915223812210.22047/ijee.2026.532099.2182FAمریمبهی فردانشجوی دکتری مدیریت تکنولوژی، گروه مدیریت تکنولوژی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.0000-0003-0180-4329محمدرضارضویاستادیار گروه مدیریت تکنولوژی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.0009-0002-6099-1283پریوشجعفریاستاد گروه مدیریت آموزشی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.0000-0003-2916-8870Journal Article20250701Using technology to train and learn employees play a significant role in their professional development. The aim of developing a technology-based technical and engineering education model is to promote professional competencies. To achieve the goal, the paradigm of pragmatism and a mixed approach with a sequential exploratory design were used. To collect data, 17 semi-structured interviews were conducted with industrial and academic experts using a purposeful method, and explicit and implicit content analysis was applied using categorical analysis techniques, resulting in 15 constructs. Data were collected by purposefully selecting 37 experts and completing a paired comparison matrix questionnaire (15*15). The relationships between the structures were explained using the fuzzy DEMATEL method, the structures were leveled using the interpretive structural modeling and the final model was presented. The findings showed that block chain technology in certification, the internet of industrial things in education, artificial intelligence and learning analytics, virtual and augmented reality, and digital learning infrastructures affect the technical and engineering education system. Deep learning and knowledge consolidation, learner participation and engagement, and transfer of learning to the workplace affect service provider empowerment and technological self-efficacy. Technological competencies, problem-oriented competencies, and communicative-interactional competencies lead to the professional competencies of service providers.استفاده از فنّاوری برای آموزش و یادگیری کارکنان نقش بسزایی در پیشرفت حرفه ای آنها دارد. هدف تدوین مدل آموزش فنی و مهندسی مبتنی بر فنّاوری برای ارتقای شایستگی های حرفه ای است. جهت دستیابی به هدف از اَبَرانگارۀ مصلحت گرایی و رویکرد آمیخته با طرح اکتشافی متوالی استفاده شد. برای گردآوری داده ها 17 مصاحبۀ نیمه ساختمند با خبرگان صنعتی و دانشگاهی به روش هدفمند انجام شد و تحلیل محتوای آشکار و پنهان با فن تحلیل مقوله ای به کار گرفته شد تا 15 سازه شکل گرفت. داده های بخش کمّی با انتخاب هدفمند 37 خبره و تکمیل پرسشنامۀ ماتریس مقایسات زوجی (15*15) گردآوری شدند. درادامه، نخست با روش دیمتل فازی روابط میان سازه ها تبیین، با روش مدلسازی ساختاری-تفسیری، سطح بندی و مدل نهایی ارائه شد. یافته ها نشان داد فنّاوری زنجیره بلوکی در تأیید صلاحیت ها، اینترنت اشیای صنعتی در آموزش، هوش مصنوعی و تحلیل یادگیری، واقعیت مجازی و افزوده و زیرساخت های یادگیری رقمی/ دیجیتال بر نظام آموزش فنی و مهندسی تأثیر می گذارند. یادگیری عمیق و تثبیت دانش، مشارکت و درگیری یادگیرندگان و انتقال یادگیری به محیط کار بر توانمندسازی خدمات دهندگان و خودکارآمدی فنّاورانه تأثیر می گذارند. شایستگی های فنّاورانه، شایستگی های مسأله محور و شایستگی های ارتباطی- تعاملی به شایستگی های حرفه ای خدمات دهندگان منتهی شد.https://ijee.ias.ac.ir/article_238122_53699a2e307bb31ea82af4711d8da7d3.pdf