جام هوشمند از فناوریهای قدیمه ایران

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران

چکیده

 طرح "جام هوشمند تفکیک کننده آب و روغن" یکی از طرحهای برادران شاکر خراسانی، از جمله نوابغ ایرانی و سازنده دستگاههای خودکار در قرن سوم هجری، است]4[. در گذشته، دانشمندان ایرانی در زمینه طراحی و ساخت ماشین آلات و ابزار مکانیکی گامهای بزرگی برداشته¬اند، لکن به دلیل گذشت زمان یا نبودن امکان ساخت، اساساً نمونه های ساخته شده¬ای از این دستگاهها در دسترس نیست و فقط نقشه های آن در نسخ خطی در موزه های مختلف مانند موزه واتیکان در ایتالیا و موزه توپکاپی در ترکیه نگه داری می¬شود]۱[. دستگاه تفکیک کننده آب و روغن با توجه به اختلاف چگالی دو سیال آب و روغن کار می¬کند که از طریق دو مجرای خروجی، آب و روغن را جدا می¬کند. این جام شامل تنگی با یک ورودی و دو خروجی است. در کف این تنگ پایه¬ای عمودی تعبیه و بر روی این پایه تیغه¬ای افقی قرار داده شده است که حرکت رفت و برگشتی به پایین و بالا دارد. در یک سمت این تیغه ظرفی استوانه¬ای شکل نصب شده که دارای دو لوله خروجی در دو طرف و مقابل هم است و در سمت دیگر آن وزنه¬ای آویخته شده است. تیغه از مرکز به پایه عمودی متصل است و گشتاور ایجاد شده توسط وزن سیال ریخته شده در ظرف بر حسب چگالی سیال، تیغه را به چپ یا راست متمایل می کند و لذا، سیال( آب یا روغن) از سمت مربوط به خود خارج می¬شود. این دستگاه تا به حال در ایران ساخته نشده و برای اولین بار توسط سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران در قالب پروژه¬ای تحقیقاتی با عنوان " طرح فناوریهای قدیمه ایران" در پژوهشکده مکانیک بر اساس مستندات موجود طراحی و ساخته شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Intelligent jug: an Old Iranian Technology

نویسندگان [English]

  • Yousef Yassi
  • Ryhaneh Golzari
  • Setareh Isfahani
Assistant Professor , Member of the Scientific Board of the Iranian Research Organization for Science and Technology(IROST)
چکیده [English]

 This jug operates according to the differences between densities of two liquids such as water and oil. It consists of a jug with a mechanism inside, and two side outlets at the bottom of the jug. The inside mechanism consists of a horizontal balance rod which can tilt around the connection point of the rod and a vertical stand attached to the bottom of the jug. A cup and a balancing weight are attached to each end of the rod and liquids poured into the cup are emptied to either side of the jug according to the tilting direction of the balance rod .The tilt direction is determined by the density of the fluid and the balancing weight This jug was manufactured and tested as a part of a research project, called, "Iranian old technologies" undertaken by mechanical engineering research center of the Iranian Research Organization for Science Technology (IROST). The magic jug was originally designed by Ahmad Ben Musa Shakkir Khorassani of the 9th century A.C, one of the three brothers of "Bano Musa Shakkir Khorassani ". The original design is presented in the "book Al Hiyal" written by Ahmad Ben Musa. The jug was tested for suggested operation in the book (Al Hiyal) to withhold the concept of the design and to establish correct operation of the jug. However, minor modifications were made to its original design and it was tested and as a result the jug operated as expected.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Banu Musa
  • Ahmad Ben Musa
  • jug
  • book Al Hiyal
  • intelligent magic jar