با گسترش استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی مولد (Generative AI)، ناشران بزرگ علمی جهان نیز دستورالعملهای مشخصی برای استفاده مسئولانه از این فناوری در فرایند نگارش، داوری و انتشار مقالات علمی تدوین کردهاند. اگرچه جزئیات این سیاستها در هر ناشر متفاوت است، اما تقریباً همه آنها بر یک اصل مشترک تأکید دارند: هوش مصنوعی میتواند دستیار پژوهشگر باشد، اما هرگز جایگزین مسئولیت علمی او نیست. هدف این سیاستها ممنوع کردن استفاده از هوش مصنوعی نیست، بلکه تضمین شفافیت، حفظ اصالت پژوهش و صیانت از اعتبار نشر علمی است.
در ادامه مهمترین ناشران و لینک مستقیم دستورالعملهای آنها آمده است:
Springer Nature
https://group.springernature.
Elsevier
https://www.elsevier.com/
Wiley
https://www.wiley.com/en-dk/
Oxford University Press (OUP)
https://academic.oup.com/
MDPI
https://www.mdpi.com/about/
اگرچه جزئیات سیاستهای ناشران با یکدیگر تفاوت دارد، اما تقریباً همه آنها بر پنج اصل مشترک توافق دارند:
• هوش مصنوعی نمیتواند نویسنده یا همنویسنده مقاله باشد.
• استفاده از AI باید بهصورت شفاف افشا شود.
• مسئولیت علمی مقاله کاملاً بر عهده نویسندگان انسانی است.
• پژوهشگران باید تمام مطالب، دادهها و استنادهای تولیدشده توسط AI را بررسی و راستیآزمایی کنند.
• استفاده از AI نباید محرمانگی فرایند داوری یا حقوق مالکیت فکری دیگران را نقض کند.
بنابراین، پژوهشگران پیش از ارسال مقاله، علاوه بر مطالعه راهنمای نویسندگان هر مجله، بهتر است سیاست اختصاصی ناشر درباره استفاده از هوش مصنوعی را نیز بررسی کنند؛ زیرا رعایت این دستورالعملها اکنون به بخشی از استانداردهای بینالمللی اخلاق نشر علمی تبدیل شده است و عدم رعایت این سیاستها میتواند به رد مقاله یا بروز مشکلات اخلاق پژوهش منجر شود.
https://t.me/GeotodayLibrary
