جایگاه تفکر خلاق در آموزش مهندسی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده

استاد مهندسی زمین، دانشگاه تهران

چکیده

تعاریف مختلفی برای خلاقیت ارائه شده است، ولی نظر غالب خلاقیت را تولید چیزی می‌داند که هم بدیع و هم با ارزش باشد و این در واقع، هدف اصلی مهندسان در طراحی یا همان اوج فعالیتهای مهندسی است. پژوهشها نشان داده است که خلاقیت به‌مواردی چون سن، معلومات و هوش فرد بستگی زیادی ندارد و همه می‌توانند خلاق باشند، به شرط آنکه شرایط موجود باشد و افراد نیز به این امر باور داشته باشند. بدیهی است که در مسیر یک فرایند خلاق موانعی نیز ممکن است وجود داشته باشد. تأکید آموزش سنتی بیش از همه بر توسعۀ تفکر همگرا یا نقاد در فراگیران است. در اثر تحولی که در روشهای یاددهی ـ یادگیری در چند دهه اخیر صورت گرفته، توسعه تفکر واگرا یا خلاق در فراگیران به‌تدریج اهمیت بیشتری یافته است. بررسیها نشان می‌دهد که در آموزش مهندسی ایران بیشتر بر تفکر نقاد تأکید می‌شود و توسعۀ تفکر خلاق در دانشجویان اهمیت کمتری دارد. این در حالی است که تفکر خلاق نقش انکارناپذیری در طراحی مهندسی، که اوج فعالیتهای مهندسان است، دارد. در این مقاله ضمن مرور برداشتهای مختلفی که از خلاقیت فردی و گروهی وجود دارد، با درنظر گرفتن تجربه‌های نوین جهانی در زمینه فرایند یاددهی ـ یادگیری، پیشنهادهایی برای توجه بیشتر به تفکر خلاق در آموزش مهندسی ایران و همچنین، روشهایی برای برانگیختن خلاقیت در دانشجویان مهندسی کشور ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Creative thinking development in engineering students

نویسنده [English]

  • Hossein Memarian
Professor of Geo-Engineering, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

What is creativity? Who is considered a creative person? Can creativity be learned? What is the role of creativity in engineering profession? These are some questions that often come to mind. Different definitions have been proposed for creativity, but most of them consider creativity as development of something new and valuable. This in fact is the main goal of engineering design, which is the fruit of engineering practice. Extensive researches show that creativity does have not strong ties with one’s age, knowledge, and intelligence but on the proper environment and willingness of an individual to become creative. In Iran, engineering education emphasizes critical thinking and pays less attention to creative thinking. In this paper, after reviewing different schools of thought on personal and group creativity, a couple of guidelines for development of creative thinking in engineering students are presented.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Engineering education
  • creativity
  • engineering design
  • Creative Thinking
  • Critical Thinking
  • brainstorming